Utku Gürhan

El ve el bileği

Karpal Tünel Sendromu: Elde Uyuşma, Tedavi ve Ameliyat

Yazan: Yrd. Doç. Dr. Utku GürhanSon güncelleme:

Kısaca

Karpal tünel sendromu, el bileğindeki dar bir kanalda median sinirin sıkışmasıyla başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma, karıncalanma ve gece artan ağrı yapan yaygın bir durumdur. Hafif ve orta olgularda önce gece ateli, aktivite düzenlemesi ve gerektiğinde steroid iğnesi denenir. Ameliyat; yakınmalar bu tedavilere rağmen sürüyorsa, şiddetliyse ya da kas erimesi veya belirgin sinir hasarı varsa düşünülür ve genellikle günübirlik yapılır.

Karpal tünel sendromu nedir?

El bileğinin avuç tarafında, kemikler ve üstündeki kalın bir bağın oluşturduğu dar bir kanal vardır. Bu kanaldan parmakları büken tendonlarla birlikte median sinir geçer. Kanal içindeki basınç arttığında sinir sıkışır; buna karpal tünel sendromu denir [1]⁠[3].

Median sinir başparmak, işaret, orta parmak ve yüzük parmağının bir kısmına his verir. Bu nedenle yakınmalar çoğunlukla bu parmaklarda hissedilir [1]⁠[3].

Belirtileri nelerdir?

Belirtiler genellikle yavaş başlar ve zamanla artabilir. En sık görülenler şunlardır [1]⁠[2]⁠[3]:

  • Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma, karıncalanma veya yanma
  • Geceleri artan ve uykudan uyandıran yakınmalar; eli sallayınca rahatlama
  • Parmaklarda, elde veya kola doğru yayılan ağrı
  • Kavrama gücünde azalma, sakarlık, elden bir şeyler düşürme
  • İleri olgularda başparmak kökündeki kaslarda incelme

Neden olur? Kimlerde daha sık görülür?

Çoğu kişide tek bir neden bulunamaz; birkaç etken birlikte rol oynar. Doğuştan daha dar bir kanala sahip olmak, bileği sık ve zorlayıcı biçimde bükmeyi gerektiren tekrarlayan işler ve bileğin uzun süre aşırı bükülü tutulması riski artırabilir [1]⁠[2].

Gebelik, fazla kilo, diyabet, romatoid artrit gibi eklem hastalıkları, ailede benzer öykü ve daha önce geçirilmiş bilek yaralanması da bilinen risk etkenleridir [1]⁠[2].

Nasıl teşhis edilir?

Tanı büyük ölçüde yakınmaların dinlenmesine ve muayeneye dayanır. Hekim parmaklardaki hissi ve kas gücünü değerlendirir; bileğin üzerine hafifçe vurarak ya da bileği belirli pozisyonlarda tutarak yakınmaların tetiklenip tetiklenmediğine bakar [1]⁠[3].

Sinir iletim çalışması ve EMG, sinirin ne kadar etkilendiğini gösterir ve başka sinir sorunlarını ayırt etmeye yardımcı olur. Ultrason, röntgen veya MR gibi görüntülemeler seçilmiş hastalarda istenir. Bu testler her hastada zorunlu değildir [1]⁠[3].

Ameliyatsız tedavi seçenekleri

Hafif ve orta şiddetteki yakınmalarda tedavi genellikle ameliyatsız başlar. Bileği düz tutan gece ateli, bileği zorlayan hareketlerin azaltılması ve kısa süreli ağrı kesiciler ilk adımlardır [1]⁠[2].

Cochrane incelemesine göre atelin etkisi hakkındaki kanıtlar sınırlıdır; ancak gece ateli bazı hastalarda kısa vadede genel bir düzelme sağlayabilir ve ciddi bir zarar beklenmez [5].

Atel yeterli olmazsa karpal tünele steroid iğnesi yapılabilir. İğne yakınmaları çoğu zaman azaltır, ancak etkisi bazı hastalarda geçici olabilir [1]⁠[2].

Karpal tünel ameliyatı ne zaman düşünülür?

Ameliyat şu durumlarda gündeme gelir: ameliyatsız tedavilere rağmen yakınmaların sürmesi veya tekrar etmesi, yakınmaların şiddetli ve uzun süreli olması, testlerde belirgin sinir hasarı görülmesi ya da başparmak kökünde kas erimesi başlaması [1]⁠[3]. Kas erimesi ve sürekli uyuşma, sinirde kalıcı hasar riskine işaret ettiği için beklenmemelidir [1].

Karar hastanın yakınmalarının şiddetine ve tercihine göre birlikte verilir. Cochrane incelemesi, yakınmaları katlanılabilir olanların ameliyatsız tedaviyle başlayabileceğini, şiddetli yakınması olanların ise ameliyatı seçebileceğini belirtir [4]. Büyük bir randomize çalışmada, tedaviye ameliyatla başlayan hastaların 18. ayda iyileşmiş olma olasılığı, steroid iğnesiyle başlayanlara göre daha yüksek bulunmuştur [6].

Ameliyatta sinirin üzerine baskı yapan bağ kesilerek kanal genişletilir. İşlem genellikle lokal anestezi altında, kısa sürede ve günübirlik yapılır [1]⁠[2]⁠[3].

İyileşme süreci

Gece uyanmaları çoğu hastada ameliyattan sonraki ilk hafta içinde azalır. El birkaç gün içinde hafif günlük işlerde kullanılabilir [1]⁠[3].

Günlük işlere tam dönüş çoğu zaman birkaç hafta sürer. Kavrama gücünün geri gelmesi birkaç ayı bulabilir; uzun süredir var olan ağır sıkışmalarda hissin düzelmesi bir yıla kadar sürebilir ve bazen tam olmayabilir. Karıncalanma genellikle güçten daha hızlı düzelir [1]⁠[2]⁠[3].

Ne zaman hemen doktora başvurmalı?

Aşağıdaki durumlarda muayene geciktirilmemelidir [1]⁠[2]:

  • Uyuşmanın sürekli hale gelmesi veya his kaybının artması
  • Başparmak kökündeki kaslarda incelme ya da belirgin güç kaybı
  • Elden sık sık bir şeyler düşürme, düğme iliklemede zorlanma
  • Ev önlemlerine rağmen kötüleşen ya da geçmeyen yakınmalar

Sık sorulan sorular

+Elde uyuşma neden olur?

Elde uyuşmanın birçok nedeni vardır. Uyuşma özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta, geceleri artarak görülüyorsa en sık neden karpal tünel sendromudur. Benzer yakınmalar başka sinir sorunlarından da kaynaklanabileceği için muayene ve gerekirse sinir iletim testi önemlidir [1]⁠[2].

+Karpal tünel sendromu kendiliğinden geçer mi?

Hafif yakınmalar bileği zorlayan hareketlerin azaltılması ve gece ateliyle düzelebilir. Yakınmalar geçmiyor, kötüleşiyor veya güç kaybı başlıyorsa hekime başvurmak gerekir [2]⁠[5].

+Karpal tünel ameliyatı ne zaman gerekir?

Atel ve iğneye rağmen yakınmalar sürüyorsa, şiddetliyse, testlerde belirgin sinir hasarı ya da başparmak kökünde kas erimesi varsa ameliyat düşünülür. Karar yakınmaların şiddetine ve hastanın tercihine göre verilir [1]⁠[3]⁠[4].

+Karpal tünel ameliyatı sonrası el ne zaman kullanılır?

El genellikle birkaç gün içinde hafif işlerde kullanılabilir. Normal günlük işlere dönüş çoğu zaman birkaç hafta, tam kavrama gücü ise birkaç ay sürebilir [1]⁠[2]⁠[3].

+Karpal tünel için EMG şart mı?

Her hastada gerekmez. Tanı çoğunlukla muayeneyle konur; sinir iletim çalışması ve EMG, tanı belirsizse, sıkışmanın derecesini görmek gerektiğinde veya ameliyat planlanırken istenebilir [1]⁠[3].

Kaynaklar

  1. [1]Carpal Tunnel Syndrome — American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo).
  2. [2]Carpal tunnel syndrome — NHS (nhs.uk), 2024.
  3. [3]Carpal Tunnel Syndrome — British Society for Surgery of the Hand (BSSH).
  4. [4]Surgical versus non-surgical treatment for carpal tunnel syndrome (Cochrane Review) — Cochrane Database of Systematic Reviews (Lusa V, et al.), 2024.
  5. [5]Splinting for carpal tunnel syndrome (Cochrane Review) — Cochrane Database of Systematic Reviews (Karjalainen TV, et al.), 2023.
  6. [6]Surgery versus corticosteroid injection for carpal tunnel syndrome (DISTRICTS): an open-label, multicentre, randomised controlled trial — The Lancet (Palmbergen WAC, et al.), 2025.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Acil bir durumda en yakın acil servise başvurun.