شکستگی و آسیب
شکستگی لگن (هیپ) در سالمندان
به طور خلاصه
شکستگی لگن (هیپ) شکستگی انتهای بالایی استخوان ران در نزدیکی مفصل ران است و در سالمندان معمولاً پس از یک زمین خوردن ساده روی استخوانی که به دلیل پوکی استخوان ضعیف شده رخ میدهد. درمان تقریباً همیشه جراحی است؛ راهنماها توصیه میکنند عمل در همان روز بستری یا روز بعد انجام شود و بیمار روز پس از عمل از تخت بلند شود. بهبودی چند هفته تا چند ماه طول میکشد و فیزیوتراپی، پیشگیری از زمین خوردن و بررسی سلامت استخوان بخشی از درمان است.
شکستگی لگن چیست؟
شکستگی لگن به شکستگی بخش بالایی استخوان ران در نزدیکی مفصل ران گفته میشود. بسته به محل شکستگی، انواعی مانند شکستگی گردن ران، شکستگی بین تروکانتری و زیر تروکانتری وجود دارد؛ شایعترین آنها شکستگی گردن ران و بین تروکانتری است [2].
در سالمندان بیشتر این شکستگیها در اثر زمین خوردن ساده از حالت ایستاده در افرادی رخ میدهد که استخوانشان ضعیف شده است [2]. شکستگی لگن در سالمندان و افراد مبتلا به پوکی استخوان شایعتر است [1].
علائم آن چیست؟
پس از زمین خوردن، نشانههای زیر مطرحکننده شکستگی لگن هستند [1][2]:
- درد در ناحیه لگن، کشاله ران یا بالای ران
- ناتوانی در ایستادن یا گذاشتن وزن روی پا
- دشواری در حرکت دادن لگن و پا
- کوتاهتر به نظر رسیدن پا یا چرخش آن به بیرون
- تورم و کبودی اطراف لگن
علتها و عوامل خطر
علت اصلی زمین خوردن است و سن بالا و پوکی استخوان خطر را بهوضوح افزایش میدهند [1][2]. در برخی شکستگیهای بدون جابهجایی، درد در ابتدا ممکن است خفیف باشد و فرد تا مدتی بتواند راه برود؛ بنابراین درد کشاله ران که پس از زمین خوردن برطرف نمیشود باید جدی گرفته شود [2].
کاهش تعادل و قدرت عضلات، مشکلات بینایی و شنوایی، داروهایی که ممکن است بر تعادل اثر بگذارند، کفش نامناسب و موانع دستوپاگیر در خانه خطر زمین خوردن را بالا میبرند [6].
تشخیص چگونه است؟
شکستگی لگن معمولاً با عکس رادیولوژی تأیید میشود که به انتخاب روش درمان هم کمک میکند [1][2]. سیتیاسکن میتواند جزئیات بیشتری برای برنامهریزی جراحی فراهم کند [2].
اگر علائم به شکستگی اشاره کند اما عکس رادیولوژی طبیعی باشد، امآرآی توصیه میشود؛ اگر امآرآی ظرف ۲۴ ساعت ممکن نباشد، سیتیاسکن در نظر گرفته میشود [3].
درمان: چرا جراحی و چه زمانی؟
درمان استاندارد شکستگی لگن در سالمندان جراحی است [1]. ماندن طولانی در بستر میتواند به لخته خون، ذاتالریه، زخم بستر و گیجی منجر شود؛ جراحی با امکان بلند شدن زودهنگام بیمار، این خطرها را کاهش میدهد [2]. در بیمارانی که بدون جراحی درمان شدهاند خطر مرگ بالاتر بوده است؛ از این رو درمان غیرجراحی فقط در موارد انتخابشده در نظر گرفته میشود [5].
راهنماها توصیه میکنند جراحی در همان روز بستری یا روز بعد انجام شود. مشکلات قابل اصلاح مانند کمخونی، مصرف داروهای رقیقکننده خون، اختلال آب و املاح یا دیابت کنترلنشده باید فوراً رسیدگی شوند تا جراحی به تأخیر نیفتد [3]. در یک مرور نظاممند بزرگ، جراحی در ۴۸ ساعت اول با تحرک بهتر، عوارض کمتر، بستری کوتاهتر و مرگومیر کمتر همراه بوده و برای جراحی در ۲۴ ساعت اول مزایای بیشتری نیز گزارش شده است [4].
نوع عمل به الگوی شکستگی و وضعیت بیمار بستگی دارد [1][3]:
- شکستگی جابهجاشده گردن ران: تعویض نیمه (همیآرتروپلاستی) یا کامل مفصل ران
- شکستگی بدون جابهجایی گردن ران: تثبیت با پیچ یا پلاک و پیچ
- شکستگی بین تروکانتری: پیچ لغزنده ران یا میله داخل استخوانی
- شکستگی زیر تروکانتری: میله داخل استخوانی
مراقبت پیش و حین جراحی
کنترل مناسب درد اهمیت دارد؛ اگر داروها کافی نباشند، تیم آموزشدیده میتواند بلوک عصبی انجام دهد، اما این کار نباید جراحی را به تأخیر بیندازد [3]. راهنماها یک برنامه چندتخصصی را توصیه میکنند که در آن جراحان ارتوپدی و متخصصان سالمندان با هم کار میکنند، و جراحی باید طوری انجام شود که بیمار بلافاصله بتواند وزن کامل روی پا بگذارد [3].
بهبودی و توانبخشی
ارزیابی فیزیوتراپی و بلند شدن از تخت، در صورت نبود منع پزشکی، از روز پس از جراحی شروع میشود و هر روز ادامه مییابد [3]. بستری در بیمارستان معمولاً بین یک تا چهار هفته است و هنگام ترخیص تمرینهایی برای ادامه در خانه داده میشود [1].
حرکت زودهنگام به پیشگیری از عوارض ماندن در بستر و حفظ استقلال فرد کمک میکند. برخی بیماران توانبخشی را در مرکز مراقبت یا توانبخشی ادامه میدهند و برخی دیگر فیزیوتراپی را در خانه دریافت میکنند [2].
بهبودی چند هفته تا چند ماه طول میکشد و برخی افراد ممکن است توان قبلی خود را بهطور کامل به دست نیاورند [1]. پس از شکستگی لگن باید سلامت استخوان و خطر زمین خوردن بررسی شود و فرد به خدمات پیشگیری از شکستگیهای بعدی ارجاع داده شود [1][3].
برای پیشگیری از زمین خوردن دوباره توصیه میشود موانع دستوپاگیر خانه برداشته شود، در حمام دستگیره نصب شود، کفش مناسب با کف غیرلغزنده پوشیده شود، بینایی بهطور منظم بررسی شود، درباره اثر داروها بر تعادل از پزشک سؤال شود و دستکم دو بار در هفته تمرینهای تقویتی و تعادلی انجام شود [6].
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
اگر فرد سالمند پس از زمین خوردن به دلیل درد لگن، کشاله یا ران نمیتواند بلند شود، نمیتواند روی پا وزن بگذارد یا پایش کوتاه و به بیرون چرخیده به نظر میرسد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید [1][2]. حتی اگر درد خفیف باشد، دشواری در راه رفتن که پس از زمین خوردن ادامه دارد نیاز به بررسی دارد، زیرا شکستگیهای بدون جابهجایی ممکن است در ابتدا دیده نشوند [2][3].
پرسشهای پرتکرار
+آیا شکستگی لگن بدون جراحی خوب میشود؟
درمان استاندارد شکستگی لگن در سالمندان جراحی است [1]. در بیمارانی که بدون جراحی درمان میشوند خطر مرگ بالاتر است؛ بنابراین این راه فقط در موارد بهدقت انتخابشده در نظر گرفته میشود [5].
+جراحی شکستگی لگن چه زمانی باید انجام شود؟
راهنماها جراحی در همان روز بستری یا روز بعد را توصیه میکنند [3]. جراحی در ۴۸ ساعت اول با عوارض کمتر و مرگومیر پایینتر همراه است [4].
+بعد از جراحی شکستگی لگن کی میتوان راه رفت؟
در صورت نبود منع پزشکی، فیزیوتراپیست روز پس از جراحی به بیمار کمک میکند از تخت بلند شود؛ جراحی تا حد امکان طوری انجام میشود که بتوان بلافاصله وزن کامل روی پا گذاشت [3].
+بهبودی پس از شکستگی لگن چقدر طول میکشد؟
بستری معمولاً یک تا چهار هفته و بهبودی کلی چند هفته تا چند ماه طول میکشد. برخی افراد توان قبلی خود را بهطور کامل به دست نمیآورند [1].
منابع
- [1]Broken hip — NHS (nhs.uk), 2026.
- [2]Hip Fractures — American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo).
- [3]Hip fracture: management (CG124) — National Institute for Health and Care Excellence (NICE), 2023.
- [4]What is the association between time to surgery and patient outcome after hip fracture? A systematic review — The Bone & Joint Journal (Mazarello Paes V, et al.), 2026.
- [5]Epidemiology, patient outcome and complications after non-operative management of hip fracture: a systematic review — Anaesthesia (Winfield J, et al.), 2025.
- [6]Falls — NHS (nhs.uk), 2025.
این مقاله فقط برای اطلاعرسانی عمومی است و جایگزین معاینه و مشاوره پزشکی فردی نیست. در شرایط اورژانسی به نزدیکترین اورژانس مراجعه کنید.